Bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa khi nào cần khám?

1. Bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASLD) là gì?

Để hiểu rõ về căn bệnh này, trước hết chúng ta cần làm quen với thuật ngữ y học mới: MASLD là gì?

MASLD (viết tắt của Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease) là tên gọi cập nhật chuẩn y khoa quốc tế hiện nay thay thế cho tên gọi cũ là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD). Bản chất của MASLD và gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa là tình trạng tích tụ mỡ thừa quá mức trong các tế bào gan (chiếm trên 5% trọng lượng gan) ở những người tiêu thụ rất ít hoặc hoàn toàn không uống rượu bia. Tình trạng này xảy ra khi gan bị quá tải, không thể xử lý và chuyển hóa chất béo một cách hiệu quả.

Phân biệt MASLD và gan nhiễm mỡ do rượu (AFLD)

• Gan nhiễm mỡ do rượu (AFLD): Nguyên nhân trực tiếp xuất phát từ thói quen lạm dụng đồ uống có cồn trong thời gian dài làm tổn thương nhu mô gan.
• Gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASLD): Hoàn toàn không liên quan đến cồn. Bệnh gắn liền với lối sống hiện đại, chế độ dinh dưỡng dư thừa năng lượng, thừa cân, béo phì và các rối loạn nội tiết.

Bệnh nguy hiểm như thế nào?

Ở giai đoạn khởi phát, MASLD và gan nhiễm mỡ lành tính có thể đảo ngược nếu người bệnh thay đổi lối sống kịp thời. Tuy nhiên, nếu bị bỏ mặc không can thiệp, mỡ tích tụ lâu ngày sẽ dẫn đến viêm gan nhiễm mỡ (NASH), phá hủy tế bào gan hình thành sẹo (xơ gan), suy gan, ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) hoặc làm gia tăng biến chứng tim mạch nguy hiểm.

MASLD là tình trạng gan tích tụ mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa, thường gặp ở người thừa cân, béo phì hoặc tiểu đường

2. Nguyên nhân và nhóm đối tượng nguy cơ cao mắc MASLD

Cơ chế hình thành bệnh

Cơ chế cốt lõi hình thành bệnh xuất phát từ việc mất cân bằng trong quá trình thu nhận và tiêu thụ chất béo tại gan:

• Rối loạn chuyển hóa lipid: Sự gia tăng bất thường của mỡ máu (đặc biệt là Triglyceride) khiến gan không thể chuyển hóa hết, dẫn đến mỡ bị giữ lại và ứ đọng trong các tế bào gan.
• Hiện tượng kháng Insulin: Đây là cơ chế trung tâm của hội chứng chuyển hóa. Khi tế bào kháng insulin, tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn, đẩy mạnh quá trình tổng hợp axit béo tự do và tích tụ mỡ tại gan.
• Stress oxy hóa và phản ứng viêm: Mỡ tích tụ kéo dài kích hoạt các gốc tự do gây tổn thương màng tế bào gan, thúc đẩy viêm mạn tính tiến triển thành xơ gan.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao

Ai cũng có thể mắc bệnh, nhưng những nhóm người sau đây có tỷ lệ mắc cao vượt trội:

• Người thừa cân, béo phì: Đặc biệt là người có vòng eo lớn, mỡ nội tạng tích tụ nhiều xung quanh vùng bụng.
• Người mắc gan nhiễm mỡ liên quan tiểu đường: Bệnh nhân tiểu đường type 2 có nguy cơ tích tụ mỡ gan rất cao do tình trạng kháng insulin diễn ra thường xuyên.
• Người mắc gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn lipid: Những người có chỉ số mỡ máu bất thường (cholesterol xấu LDL cao, triglyceride cao, cholesterol tốt HDL thấp).
• Người có lối sống thụ động: Ít vận động thể chất, sở thích ăn uống nhiều đường tinh chế, chất béo bão hòa, đồ chiên rán và nước ngọt có gas.

Kháng insulin và rối loạn lipid máu là những nguyên nhân hàng đầu gây nên gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa

3. Dấu hiệu nhận biết và khi nào bạn cần đi khám ngay?

Dấu hiệu nhận biết âm thầm

Một trong những thách thức lớn nhất của bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa là ở giai đoạn sớm, bệnh thường không gây ra bất kỳ đau đớn hay triệu chứng rầm rộ nào. Nhiều người chỉ ngẫu nhiên phát hiện khi đi khám sức khỏe định kỳ.

Khi bệnh bắt đầu tiến triển, một số biểu hiện lâm sàng nhẹ có thể xuất hiện:

• Cảm giác mệt mỏi mạn tính, uể oải, thiếu năng lượng không rõ nguyên nhân.
• Căng tức hoặc đau nhẹ âm ỉ vùng hạ sườn phải (vùng gan).
• Thường xuyên đầy bụng, chướng hơi, khó tiêu sau các bữa ăn nhiều dầu mỡ.

Về mặt cận lâm sàng, bệnh thường được xác định qua:

• Xét nghiệm máu: Men gan (ALT, AST) tăng cao phản ánh tế bào gan đang bị tổn thương.
• Siêu âm ổ bụng: Hình ảnh gan tăng âm (gan sáng) do các mô gan bị nhiễm mỡ.

Khi nào bạn cần đến gặp bác sĩ?

Bạn không nên chờ đến khi xuất hiện các triệu chứng nặng mới đi khám. Hãy chủ động đăng ký thăm khám y tế ngay trong các trường hợp sau:

1. Khi thuộc nhóm nguy cơ cao: Bạn đã được chẩn đoán mắc tiểu đường type 2, rối loạn mỡ máu hoặc béo phì.
2. Khi có dấu hiệu bất thường về tiêu hóa kéo dài: Mệt mỏi không rõ lý do kết hợp với cảm giác tức nặng hạ sườn phải.
3. Tầm soát định kỳ: Thực hiện thăm khám định kỳ từ 6 - 12 tháng/lần. Bác sĩ có thể chỉ định đo độ đàn hồi mô gan (FibroScan) để đánh giá chính xác mức độ nhiễm mỡ và phát hiện sớm nguy cơ xơ gan.

Thăm khám sức khỏe định kỳ và siêu âm gan giúp phát hiện sớm bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng

4. Hướng dẫn điều trị và phòng ngừa bệnh hiệu quả

Hiện nay chưa có một loại thuốc đặc trị riêng biệt nào có thể xóa bỏ hoàn toàn gan nhiễm mỡ. Việc điều trị phụ thuộc chính vào sự thay đổi lối sống toàn diện kết hợp kiểm soát các bệnh lý nền.

Điều chỉnh lối sống (Nền tảng cốt lõi)

• Giảm cân khoa học: Giảm từ 5 - 10% trọng lượng cơ thể giúp giảm đáng kể lượng mỡ tích tụ và giảm viêm gan. Cần giảm cân từ từ (0,5 - 1kg/tuần), tuyệt đối không nhịn ăn ép cân siêu tốc gây tổn thương gan thêm.
• Chế độ ăn chuẩn Địa Trung Hải: Tăng cường rau xanh, trái cây ít ngọt, ngũ cốc nguyên hạt, cá biển giàu Omega-3, thịt gia cầm nạc. Hạn chế tối đa đường tinh luyện, mỡ động vật, thức ăn chế biến sẵn.
• Tăng cường vận động: Duy trì tập luyện thể thao ít nhất 150 phút/tuần (như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe) giúp tăng độ nhạy insulin và tiêu hao mỡ thừa.

Sử dụng thuốc theo chỉ định chuyên khoa

Bác sĩ có thể kê đơn các nhóm thuốc hỗ trợ tùy theo từng tình trạng bệnh nhân:

• Thuốc hạ mỡ máu (nhóm Statin) để kiểm soát mỡ máu.
• Thuốc hỗ trợ nhạy cảm insulin (như Metformin) cho người tiểu đường.
• Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại "thuốc bổ gan", thảo dược truyền miệng không rõ nguồn gốc xuất xứ vì có nguy cơ làm gia tăng độc tính cho gan.

Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh kết hợp vận động 150 phút mỗi tuần là nền tảng điều trị gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa

5. Gợi ý địa chỉ khám gan uy tín, đặt lịch dễ dàng qua App IVIE - Bác sĩ ơi

Để đánh giá chính xác tình trạng bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa, bạn nên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín có đầy đủ trang thiết bị hiện đại (siêu âm, FibroScan, xét nghiệm sinh hóa).

Danh sách cơ sở y tế uy tín tại Hà Nội:

1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc

• Địa chỉ: Số 286 Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h00 đến 17h00 hàng ngày.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

2. Bệnh viện Đại học Y Dược - Cơ sở Linh Đàm

• Địa chỉ: 189 Linh Đường, phường Hoàng Liệt, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Từ Thứ 2 đến Thứ 6).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

3. Phòng khám Đa khoa MEDIPLUS

• Địa chỉ: Tầng 2, TTTM Mandarin Garden 2, 99 phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 19h00 (Tất cả các ngày trong tuần).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

4. Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

• Địa chỉ: Số 42-44 phố Nghĩa Dũng - phường Hồng Hà - Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: 7h30 - 17h00 (Thứ 2 - thứ 7).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

5. Bệnh viện 19-8 Bộ Công An

• Địa chỉ: Số 9 Trần Bình, phường Từ Liêm, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Thứ 2 đến thứ 6).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

6. Bệnh viện Đa khoa Bảo Sơn

• Địa chỉ: Số 52 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h30 đến 16h30 tất cả các ngày trong tuần.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

Kết luận

Bệnh gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa là một bệnh lý âm thầm nhưng hoàn toàn có thể ngăn chặn và kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, duy trì vận động và thực hiện tầm soát sức khỏe định kỳ chính là "chìa khóa vàng" giúp bạn giữ gìn một lá gan khỏe mạnh.

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.