Bilirubin tăng phản ánh điều gì về sức khỏe? Khi nào cần khám?

1. Bilirubin là gì và chuyển hóa trong cơ thể như thế nào?

Bilirubin thực chất là một loại sắc tố mật có màu vàng đỏ, được hình thành chủ yếu từ quá trình thoái hóa tự nhiên của các tế bào hồng cầu già cỗi trong cơ thể. Bên cạnh đó, một lượng nhỏ Bilirubin còn được tạo ra từ sự phân hủy của các protein chứa heme khác như cytochrome và myoglobin.

Quá trình chuyển hóa Bilirubin trong cơ thể diễn ra qua nhiều công đoạn phức tạp:

• Tạo thành và vận chuyển: Hồng cầu bị phá hủy giải phóng Bilirubin tự do (gián tiếp) vào máu. Dạng Bilirubin này không tan trong nước và được vận chuyển tới gan nhờ gắn kết với albumin.
• Liên hợp tại gan: Tại tế bào gan, Bilirubin gián tiếp được biến đổi thành Bilirubin liên hợp (trực tiếp) nhờ enzyme đặc hiệu. Dạng này có khả năng hòa tan trong nước.
• Bài tiết và đào thải: Bilirubin trực tiếp được bài tiết vào mật, đi qua đường mật xuống ruột. Tại đây, vi khuẩn ruột chuyển hóa nó thành urobilinogen và stercobilin. Phần lớn Bilirubin được đào thải ra ngoài qua phân (tạo nên màu phân đặc trưng) và một lượng nhỏ tái hấp thu vào máu để bài tiết qua nước tiểu.

Bilirubin là sắc tố hình thành chủ yếu khi hồng cầu già bị phân hủy, được gan xử lý rồi đào thải qua mật xuống ruột

2. Khi nào cần làm xét nghiệm kiểm tra Bilirubin?

Xét nghiệm kiểm tra chỉ số Bilirubin được chỉ định nhằm phân tích sự biến động của sắc tố này trong máu, qua đó đánh giá tình trạng hoạt động của gan, mật cũng như tốc độ phá hủy hồng cầu. Kỹ thuật này phù hợp cho nhiều đối tượng ở các độ tuổi khác nhau:

Người trưởng thành và trẻ em

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm Bilirubin khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng bất thường như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, hoặc khi cần chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý:

• Bệnh lý gan - mật: Sỏi mật, viêm túi mật, khối u đường mật, viêm gan cấp hoặc mạn tính gây tắc mật.
• Bệnh lý di truyền: Hội chứng Gilbert khiến gan gặp khó khăn trong việc xử lý và liên hợp sắc tố Bilirubin.
• Bệnh lý về máu: Đánh giá tình trạng tan máu (tăng phá hủy hồng cầu) như trong bệnh hồng cầu hình liềm hay thiếu máu tán huyết.

Trẻ sơ sinh

Trong vòng 24 giờ đầu kể từ khi cất tiếng khóc chào đời, một số trẻ sơ sinh sẽ được chỉ định làm xét nghiệm Bilirubin. Mục đích là để phát hiện sớm, chẩn đoán phân biệt giữa vàng da sinh lý và vàng da bệnh lý, đồng thời đánh giá hiệu quả của các biện pháp điều trị như chiếu đèn hay thay máu.

Xét nghiệm Bilirubin giúp tìm nguyên nhân vàng da, đánh giá bệnh gan mật và tình trạng tan máu ở người lớn, trẻ em và trẻ sơ sinh

3. Hướng dẫn cách đọc chỉ số xét nghiệm Bilirubin

Để đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe, người bệnh cần nắm rõ các giá trị tham chiếu chuẩn của chỉ số Bilirubin trực tiếp gián tiếp và toàn phần.

Loại Bilirubin	Đối tượng	Giá trị bình thường
Bilirubin toàn phần	Trẻ sơ sinh	<10mg/dL
	Trẻ 1 tháng tuổi	0.3-1.2mg/dL
	Người lớn	0.2-1.0mg/dL
Bilirubin trực tiếp	Mọi đối tượng	0.0-0.4mg/dL
Bilirubin gián tiếp	Mọi đối tượng	0.1-1.0mg/dL

Ngoài ra, tỷ lệ Bilirubin trực tiếp / Bilirubin toàn phần ở người khỏe mạnh thường duy trì ở mức dưới 20%. Việc tăng đơn độc một loại Bilirubin hoặc tăng đồng thời các chỉ số đều phản ánh những nhóm nguyên nhân bệnh lý khác nhau.

4. Các nguyên nhân khiến chỉ số Bilirubin tăng cao

Tình trạng Bilirubin tăng bất thường xuất phát từ ba nhóm nguyên nhân chính: bệnh lý tại gan mật, bệnh lý về máu hoặc do các tác động khách quan khác.

Bệnh lý liên quan đến gan - mật

Khi tế bào gan bị tổn thương hoặc hệ thống đường mật bị tắc nghẽn, sự bài tiết Bilirubin bị cản trở dẫn đến hiện tượng trào ngược sắc tố này vào máu. Các bệnh lý thường gặp bao gồm:

• Xơ gan, suy gan.
• Viêm gan do virus (A, B, C, E).
• Viêm gan cấp tính hoặc mạn tính do rượu, hóa chất.
• Sỏi mật, viêm túi mật, u đường mật gây tắc ống mật.
• Tình trạng gan nhiễm độc.

Biểu hiện đi kèm: Người bệnh thường có triệu chứng vàng da, vàng mắt, nước tiểu chuyển màu vàng đậm như trà đặc, phân nhạt màu hoặc sáng màu, đau tức vùng hạ sườn phải, buồn nôn, sốt nhẹ và mệt mỏi kéo dài.

Bệnh lý về máu

Những bệnh lý làm gia tăng tốc độ phá hủy hồng cầu quá mức (tán huyết) sẽ khiến lượng Bilirubin gián tiếp tạo ra vượt quá khả năng xử lý của gan:

• Bệnh thiếu máu tán huyết bẩm sinh hoặc miễn dịch.
• Bệnh hồng cầu hình liềm, Thalassemia.
• Rối loạn đông máu, biến chứng do truyền máu nhiều lần.
• Tình trạng cường lách.

Các nguyên nhân khác

• Suy giảm liên hợp tại gan: Suy tim mất bù, thiếu hụt enzyme liên hợp hoặc hội chứng Crigler-Najjar.
• Tác dụng phụ của thuốc: Sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc chống lao (Rifampicin, INH), Paracetamol liều cao, Methyldopa... gây tổn thương tế bào gan do thuốc.

Bilirubin tăng cao có thể do bệnh gan mật, tan máu, rối loạn chuyển hóa bilirubin hoặc tác dụng của một số loại thuốc

5. Những lưu ý quan trọng trước khi xét nghiệm Bilirubin

Để đảm bảo kết quả kiểm tra chỉ số Bilirubin đạt độ chính xác cao nhất, bạn cần thực hiện đúng các lưu ý sau trước khi lấy mẫu máu:

• Tránh luyện tập thể thao hoặc vận động thể chất với cường độ quá cao trước ngày xét nghiệm.
• Tạm ngừng hoặc thông báo rõ cho bác sĩ nếu bạn đang sử dụng các loại thuốc có khả năng làm biến đổi chỉ số Bilirubin như thuốc kháng sinh, thuốc điều trị HIV, Barbiturate...
• Nhịn ăn và chỉ uống nước lọc trong khoảng 4 tiếng trước khi lấy máu xét nghiệm (lưu ý không bắt buộc áp dụng đối với trẻ nhỏ).
• Cung cấp đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh lý và các thực phẩm chức năng đang dùng.

6. Gợi ý địa chỉ khám gan mật uy tín tại Hà Nội

Nếu nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ hoặc có kết quả xét nghiệm Bilirubin tăng, bạn nên chủ động tìm đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn:

1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc

• Địa chỉ: Số 286 Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h00 đến 17h00 hàng ngày.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

2. Bệnh viện Đại học Y Dược - Cơ sở Linh Đàm

• Địa chỉ: 189 Linh Đường, phường Hoàng Liệt, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Từ Thứ 2 đến Thứ 6).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

3. Phòng khám Đa khoa MEDIPLUS

• Địa chỉ: Tầng 2, TTTM Mandarin Garden 2, 99 phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 19h00 (Tất cả các ngày trong tuần).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

4. Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

• Địa chỉ: Số 42-44 phố Nghĩa Dũng - phường Hồng Hà - Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: 7h30 - 17h00 (Thứ 2 - thứ 7).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

5. Bệnh viện 19-8 Bộ Công An

• Địa chỉ: Số 9 Trần Bình, phường Từ Liêm, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Thứ 2 đến thứ 6).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

6. Bệnh viện Đa khoa Bảo Sơn

• Địa chỉ: Số 52 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h30 đến 16h30 tất cả các ngày trong tuần.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

7. Câu hỏi thường gặp khi chỉ số Bilirubin tăng

Bilirubin cao có phải viêm gan không?

Không hoàn toàn. Mặc dù Bilirubin cao có phải viêm gan là thắc mắc của rất nhiều người, nhưng chỉ số này tăng chỉ khẳng định gan hoặc hệ đường mật đang gặp bất thường, hoặc cơ thể đang bị tán huyết. Viêm gan do virus hoặc tổn thương gan là một trong những nguyên nhân phổ biến, nhưng bạn vẫn cần làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu khác để kết luận chính xác.

Tại sao Bilirubin tăng men gan bình thường?

Tình trạng Bilirubin tăng men gan bình thường xảy ra khi hiện tượng tăng phá hủy hồng cầu (tán huyết) diễn ra đơn độc mà không làm tổn thương hoại tử tế bào gan. Ngoài ra, trường hợp này cũng hay gặp ở người mắc hội chứng Gilbert (một tình trạng di truyền lành tính khiến gan giảm khả năng liên hợp Bilirubin) hoặc giai đoạn sớm của tắc mật khi chỉ số men gan (ALT, AST) chưa kịp gia tăng.

Bilirubin cao cần kiểm tra gì thêm?

Khi nhận được kết quả chỉ số Bilirubin cao cần kiểm tra gì là điều khiến nhiều người băn khoăn. Bác sĩ thường chỉ định phối hợp các phương pháp sau:

• Xét nghiệm men gan: AST, ALT, GGT, ALP để kiểm tra mức độ tổn thương tế bào gan và đường mật.
• Xét nghiệm tầm soát viêm gan: HBsAg, Anti-HCV...
• Công thức máu: Đánh giá số lượng hồng cầu, hemoglobin để tìm dấu hiệu tán huyết.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm ổ bụng, chụp CT hoặc MRI dựng hình đường mật nhằm phát hiện sỏi hoặc khối u gây tắc nghẽn.

Kết luận

Tình trạng Bilirubin tăng là dấu hiệu cảnh báo không nên lơ là, phản ánh trực tiếp những bất thường trong chức năng gan, hệ thống đường mật hoặc quá trình tan máu. Khi phát hiện chỉ số này vượt ngưỡng bình thường hoặc xuất hiện các triệu chứng như vàng da, mệt mỏi, nước tiểu sẫm màu, việc chủ động thăm khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa là điều vô cùng cần thiết để tìm ra nguyên nhân và có phương án điều trị kịp thời.

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.