Cách nhận biết triệu chứng hạ đường huyết và cách xử lý an toàn

Hạ đường huyết là gì? Có nguy hiểm không?

Hạ đường huyết là tình trạng lượng đường trong máu xuống quá thấp, khiến cơ thể, đặc biệt là não bộ, thiếu năng lượng. Ở người mắc đái tháo đường, mức dưới 70 mg/dL (khoảng 3,9 mmol/L) là ngưỡng cảnh báo cần xử trí.

Người bệnh có thể run tay, đói cồn cào, mệt mỏi, chóng mặt và tim đập nhanh. Nếu hạ đường huyết nghiêm trọng không được xử lý kịp thời, người bệnh có thể co giật, mất ý thức, hôn mê, thậm chí tử vong. Choáng váng hoặc ngất khi lái xe, vận hành máy móc cũng làm tăng nguy cơ tai nạn.

Vì vậy, không nên xem nhẹ tình trạng tụt đường huyết. Nếu người bệnh co giật hoặc bất tỉnh, cần gọi cấp cứu ngay.

Tình trạng hạ đường huyết xảy ra khi nồng độ glucose trong máu giảm xuống dưới 70 mg/dL

Nguyên nhân gây hạ đường huyết thường gặp

Hạ đường huyết có thể xảy ra ở cả người mắc và không mắc bệnh tiểu đường, với những nguyên nhân khác nhau.

Ở người mắc bệnh tiểu đường:

• Thuốc điều trị: Dùng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết quá liều, không phù hợp với bữa ăn và mức vận động.
• Ăn uống không đủ: Bỏ bữa, ăn muộn hoặc ăn quá ít tinh bột so với lượng thuốc đã dùng.
• Vận động nhiều: Tập luyện hoặc lao động nặng làm tăng nhu cầu sử dụng đường của cơ thể.
• Uống rượu bia: Làm giảm khả năng duy trì đường huyết của gan, nhất là khi ăn không đủ.

Ở người không mắc bệnh tiểu đường:

Hạ đường huyết ít gặp hơn, có thể liên quan đến:

• Nhịn ăn kéo dài, thiếu dinh dưỡng hoặc uống rượu khi bụng đói.
• Bệnh gan, thận nặng hoặc u tụy tiết insulin.
• Thiếu hormone do suy tuyến thượng thận hoặc tuyến yên.
• Tác dụng phụ của một số loại thuốc.

Các triệu chứng hạ đường huyết cần nhận biết sớm

Triệu chứng hạ đường huyết thường xuất hiện nhanh và có thể khác nhau ở mỗi người. Những dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Dấu hiệu cảnh báo sớm: Đói cồn cào, run tay chân, tim đập nhanh, vã mồ hôi, da tái, chóng mặt, đau đầu hoặc tê quanh môi.
• Dấu hiệu nghiêm trọng: Lú lẫn, phản ứng chậm, nói không rõ, nhìn mờ, đi đứng loạng choạng. Trường hợp nặng có thể co giật, mất ý thức hoặc hôn mê.
• Biểu hiện vào ban đêm: Gặp ác mộng, đổ mồ hôi nhiều khi ngủ; sáng dậy thấy đau đầu, mệt mỏi hoặc lú lẫn.

Không phải ai cũng có dấu hiệu cảnh báo sớm. Nếu người bệnh co giật hoặc bất tỉnh, cần gọi cấp cứu 115 ngay và không cho ăn uống qua miệng.

Run tay chân, vã mồ hôi lạnh và chóng mặt là những triệu chứng hạ đường huyết sớm dễ nhận biết

Những đối tượng có nguy cơ cao bị hạ đường huyết

Hạ đường huyết thường gặp ở người đang điều trị tiểu đường. Những nhóm cần chú ý gồm:

• Người dùng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết: Đặc biệt khi dùng thuốc không phù hợp với bữa ăn và mức vận động.
• Người cao tuổi mắc tiểu đường: Có thể khó nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm.
• Người nhịn ăn, bỏ bữa hoặc ăn không đủ: Nguy cơ cao hơn nếu đang dùng thuốc điều trị tiểu đường.
• Người vận động nhiều, lao động nặng: Nhất là khi không bổ sung đủ năng lượng và đang dùng thuốc hạ đường huyết.
• Người uống nhiều rượu bia: Đặc biệt khi uống lúc bụng đói.
• Người mắc một số bệnh lý: Như suy gan nặng, suy thận hoặc suy tuyến thượng thận.

Cách xử lý và phòng ngừa hạ đường huyết hiệu quả

Khi người bệnh còn tỉnh táo, nuốt an toàn: áp dụng quy tắc 15-15

1. Đo đường huyết nếu có máy: Nếu dưới 70 mg/dL (3,9 mmol/L), cần xử trí ngay. Người đang điều trị tiểu đường có dấu hiệu nghi hạ đường huyết không nên chờ có máy mới xử lý.
2. Bổ sung 15g đường hấp thu nhanh: Chọn khoảng 120ml nước ép hoặc nước ngọt có đường, hay viên glucose với lượng tương đương 15g theo nhãn. Không dùng nước ngọt không đường; tránh chocolate, bánh nhiều chất béo vì hấp thu chậm.
3. Đo lại sau 15 phút: Nếu vẫn dưới 70 mg/dL, lặp lại bước trên. Khi đường huyết hồi phục và triệu chứng giảm, ăn thêm bữa phụ nếu bữa chính còn cách hơn 1 giờ. Nếu không cải thiện hoặc nặng lên, cần hỗ trợ y tế.

Khi người bệnh bất tỉnh, co giật hoặc không nuốt được:

• Gọi cấp cứu 115 ngay, không cho bất kỳ thức ăn hay nước uống vào miệng.
• Nếu bất tỉnh nhưng vẫn thở bình thường, đặt nằm nghiêng an toàn. Nếu không thở bình thường, thực hiện hồi sức theo hướng dẫn của tổng đài.
• Dùng glucagon nếu có sẵn và đã được hướng dẫn sử dụng.

Để phòng ngừa:

• Ăn đúng giờ, đủ chất; tránh bỏ bữa và uống rượu khi đói.
• Dùng thuốc đúng chỉ định, không tự điều chỉnh liều.
• Theo dõi đường huyết theo hướng dẫn và luôn mang theo nguồn đường hấp thu nhanh.
• Hướng dẫn người thân cách sơ cứu; đi khám nếu hạ đường huyết tái diễn.

Sử dụng 15g đường carb nhanh giúp nâng chỉ số đường huyết về mức an toàn trong 15 phút

Kết luận

Nhận biết sớm triệu chứng hạ đường huyết và trang bị cho mình kỹ năng xử lý đúng cách là yếu tố then chốt giúp bạn chủ động bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình trước những tình huống nguy cấp. Đừng bao giờ lơ là trước những dấu hiệu run tay, vã mồ hôi lạnh hay chóng mặt đột ngột, bởi đó chính là lời cảnh báo mà cơ thể đang phát ra.

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.