Đi ngoài ra máu ở người lớn là bệnh gì? Dấu hiệu nguy hiểm

Nhận diện các hình thái đi ngoài ra máu thường gặp

Tùy thuộc vào vị trí tổn thương trong ống tiêu hóa, đặc điểm của hiện tượng đi ngoài ra máu sẽ có sự khác biệt rõ rệt về màu sắc và tính chất:

• Máu đỏ tươi: Máu dính trên giấy vệ sinh sau khi lau, nhỏ từng giọt hoặc bắn thành tia sau khi phân ra ngoài. Hiện tượng này thường chỉ ra tổn thương nằm rất gần hậu môn như bệnh trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn.
• Máu đỏ sẫm hoặc thẫm màu: Máu có màu tối, đọng lại trong lòng ruột một thời gian trước khi đẩy ra ngoài, thường liên quan đến tổn thương ở tầng cao hơn như đại tràng, trực tràng.
• Máu lẫn trong phân hoặc kèm dịch nhầy: Máu hòa trộn trực tiếp vào cấu trúc phân, đi kèm chất nhầy đục như mủ, là dấu hiệu của các phản ứng viêm nhiễm nặng hoặc khối tân sinh. 

Hình thái đi ngoài ra máu	Đặc điểm nhận diện	Vị trí tổn thương gợi ý
Máu đỏ tươi	Dính giấy vệ sinh, nhỏ giọt, phun tia	Hậu môn, trực tràng thấp
Máu đỏ sẫm/thẫm màu	Máu tối màu, bã trầu, chảy ra cùng phân	Đại tràng, trực tràng cao
Máu lẫn dịch nhầy	Phân lẫn máu và chất nhầy như mủ	Viêm đại tràng, nhiễm khuẩn, polyp

Các hình thái đi ngoài ra máu tươi và máu đỏ sẫm phản ánh vị trí tổn thương khác nhau trong ống tiêu hóa

Đi ngoài ra máu ở người lớn là bệnh gì? Các bệnh lý thường gặp

Khi đối diện với câu hỏi này, các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa thường phân loại nguyên nhân thành hai nhóm chính: bệnh lý vùng hậu môn trực tràng và bệnh lý đường ruột.

Bệnh trĩ (Trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp)

Bệnh trĩ xuất hiện khi đám rối tĩnh mạch quanh hậu môn bị sưng to quá mức do áp lực. Máu tươi trên phân, dính trên giấy vệ sinh hoặc tia máu đỏ trên thành bồn cầu là những biểu hiện sớm nhất. 

Ở giai đoạn nặng, người bệnh sẽ đại tiện nhiều máu đỏ trước hoặc sau phân. Các triệu chứng đi kèm gồm sa búi trĩ gây viêm nhiễm, đau rát hậu môn khi đại tiện, sốt, ngứa quanh lỗ hậu môn, nứt hoặc áp xe hậu môn. Bệnh dễ gặp ở người ăn ít chất xơ, lười uống nước, ngồi lâu hoặc táo bón mãn tính.

Bệnh trĩ và nứt kẽ hậu môn là hai tác nhân cơ học hàng đầu gây đại tiện máu tươi

Nứt kẽ hậu môn

Khi người bệnh bị táo bón rặn mạnh, niêm mạc hậu môn bị giãn nở quá mức và rách ra gây sưng đau, chảy máu tươi từng giọt. Triệu chứng điển hình là đau rát dữ dội khi đi đại tiện và có thể dẫn đến biến chứng loét, nhiễm khuẩn hậu môn nếu không điều trị kịp thời.

Polyp đại trực tràng / trực tràng

Polyp là khối u lồi phát triển bất thường trên lớp niêm mạc đại, trực tràng do sự tăng sinh quá mức. Khi phân đi qua cọ xát vào polyp sẽ gây kích ứng, viêm và chảy máu. Phần lớn polyp trực tràng không có triệu chứng rõ rệt và chỉ được phát hiện qua nội soi. Để lâu ngày, polyp gây mất máu ảnh hưởng đến sức khỏe và tiềm ẩn nguy cơ ung thư hóa.

Sa trực tràng

Thường xuất hiện ở người cao tuổi, gây tình trạng đại tiện ra máu đi kèm với đau bụng dưới. Bệnh lý này dễ nhầm lẫn với bệnh trĩ do triệu chứng sa lồi tương tự nhưng cần được can thiệp điều trị sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.

Viêm loét đại trực tràng

Biểu hiện đặc trưng của bệnh là đi ngoài ra máu, đôi khi có máu tươi lẫn dịch nhầy trong phân. Người bệnh thường xuyên đi đại tiện nhiều lần, đau quặn bụng liên tục, mệt mỏi và sốt. Viêm loét đại trực tràng nếu kéo dài có thể biến chứng phình giãn đại tràng, thủng đại tràng, xuất huyết tiêu hóa hoặc ung thư.

Viêm túi thừa

Túi thừa là hiện tượng thành ruột kết bị phồng lên, hay gặp ở đoạn đại tràng sigma, có liên quan đến chế độ ăn ít chất xơ. Quá trình tiêu hóa cọ xát vào túi thừa gây chảy máu liên tục hoặc gián đoạn. Nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu vẫn tồn tại nếu túi thừa không được cắt bỏ.

Viêm dạ dày ruột và lỗ rò ống tiêu hóa

• Viêm dạ dày ruột: Do vi khuẩn hoặc virus gây ra, khiến phân lẫn nhiều chất nhầy và máu kèm tiêu chảy, buồn nôn. Bệnh nhân cần bù dịch và dùng kháng sinh/kháng virus tùy tác nhân.
• Lỗ rò ống tiêu hóa: Xuất hiện do nhiễm khuẩn giữa hậu môn và da hoặc trực tràng và hậu môn, làm dịch tiêu hóa, mủ và máu rò rỉ ra ngoài lẫn với phân. Trường hợp này cần chẩn đoán hình ảnh và phẫu thuật xử lý kết hợp dùng kháng sinh.

Những nguyên nhân cơ học và yếu tố rủi ro khác

Bên cạnh các bệnh lý thực thể, hiện tượng đi ngoài ra máu còn có thể bắt nguồn từ thói quen ăn uống và sinh hoạt không khoa học:

• Bệnh táo bón kéo dài: Ăn đồ khó tiêu, đồ cay nóng hoặc dùng chất kích thích dẫn đến táo bón. Lực rặn mạnh khi đại tiện tạo ma sát lớn, làm trầy xước và chảy máu thành hậu môn. Máu thường dính bên ngoài khuôn phân hoặc dính ở cuối bãi phân. Táo bón không nguy hiểm lập tức nhưng là nguyên nhân trực tiếp gây ra trĩ và nứt hậu môn.
• Bệnh lây nhiễm qua đường tình dục (STDs): Quan hệ tình dục không an toàn qua đường hậu môn tạo điều kiện cho vi khuẩn gây viêm trực tràng, viêm hậu môn dẫn đến chảy máu. Nhóm bệnh này khó chữa khỏi hoàn toàn, nguy cơ lây lan cao, đòi hỏi phải chẩn đoán và điều trị kiên trì.

Nguy cơ viêm nhiễm tổn thương trực tràng do các hành vi quan hệ tình dục không an toàn

Cảnh báo nguy cơ ác tính: Ung thư đại trực tràng

Đi ngoài ra máu, đặc biệt là máu có màu đỏ sẫm, là một trong những dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh ung thư đại trực tràng. Lượng máu chảy ban đầu thường ít nhưng về sau sẽ tăng dần theo mức độ xâm lấn của tế bào ung thư vào thành đại tràng. Nhiều trường hợp ung thư đại trực tràng tiến triển âm thầm từ các khối polyp cũ không được xử lý.

Bạn cần đặc biệt cảnh giác nếu triệu chứng đi ngoài ra máu xuất hiện đồng thời với các dấu hiệu toàn thân sau:

• Chướng bụng, đau bụng dưới thường xuyên.
• Đi ngoài rắn - lỏng thất thường, thay đổi khuôn phân.
• Buồn nôn, tiểu tiện mất tự chủ.
• Cơ thể mệt mỏi, giảm cân liên tục không rõ nguyên nhân.

Ung thư đại trực tràng tiến triển âm thầm với triệu chứng đi ngoài ra máu đỏ sẫm

Khi nào người bệnh cần đi khám ngay?

Tình trạng đi ngoài ra máu có thể diễn tiến cấp tính đe dọa đến tính mạng. Hãy đến ngay cơ sở y tế nếu bạn có các triệu chứng "báo động đỏ" sau:

• Máu chảy lượng nhiều, kéo dài hoặc phun thành tia không ngớt.
• Chóng mặt, hoa mắt, vã mồ hôi, da xanh xao hoặc ngất xỉu do mất máu cấp.
• Đau quặn bụng dữ dội, sốt cao liên tục.
• Đi ngoài ra phân đen thối khắm (dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa cao).

Người bệnh cần cấp cứu ngay nếu đại tiện ra máu kèm theo biểu hiện choáng váng, chóng mặt

Kết luận

Tóm lại, để trả lời cho câu hỏi đi ngoài ra máu ở người lớn là bệnh gì, chúng ta thấy rằng triệu chứng này phản ánh nhiều khía cạnh sức khỏe khác nhau. Nó có thể là biểu hiện của các tổn thương lành tính như bệnh trĩ, nứt kẽ hậu môn, táo bón, viêm túi thừa nhưng cũng có thể là hồi chuông cảnh báo căn bệnh ung thư đại trực tràng nguy hiểm.

Người bệnh hãy luôn lắng nghe cơ thể và chủ động điều chỉnh lối sống bằng cách tăng cường chất xơ, rau củ quả, uống đủ nước và hạn chế đồ cay nóng. Quan trọng nhất, khi phát hiện dấu hiệu đi ngoài ra máu, hãy chủ động thực hiện tầm soát y khoa tại các cơ sở y tế uy tín thông qua ứng dụng IVIE - Bác sĩ ơi để bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa một cách toàn diện và kịp thời.

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.