Khó tiêu chức năng khi nào cần khám?

1. Khó tiêu chức năng là gì?

Khó tiêu chức năng (hay khó tiêu không loét) là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tập hợp các triệu chứng khó chịu xảy ra ở đường tiêu hóa trên (bao gồm thực quản, dạ dày và tá tràng) nhưng khi thực hiện các thăm khám cận lâm sàng lại không tìm thấy bất kỳ tổn thương thực thể nào (như viêm loét dạ dày, polip hay khối u).

Tình trạng này rất phổ biến trong đời sống hiện đại. Theo các số liệu thống kê y tế, có tới 6/10 trường hợp bị khó tiêu được xác định là khó tiêu chức năng. Bệnh thường gặp ở người trẻ tuổi nhiều hơn người lớn tuổi và tỷ lệ phụ nữ mắc bệnh cao hơn so với nam giới.

Phân biệt khó tiêu chức năng khác trào ngược thế nào:

Khá nhiều người nhầm lẫn hai tình trạng này vì đều gây khó chịu vùng bụng trên, tuy nhiên khó tiêu chức năng khác trào ngược (GERD) ở các điểm cốt lõi sau:

• Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Xảy ra khi axit dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ra cảm giác nóng rát đặc trưng lan từ thượng vị lên sau xương ức, ợ chua, ợ đắng, rát họng.
• Khó tiêu chức năng: Các triệu chứng tập trung chủ yếu tại vùng bụng trên với cảm giác chướng bụng, ậm ạch, no sớm ngay từ khi mới bắt đầu ăn, kèm theo nóng rát lăn tăn hoặc đau tức nhẹ ở thượng vị.

Khó tiêu chức năng gây đầy bụng, nhanh no hoặc đau vùng bụng trên dù không tìm thấy tổn thương thực thể

2. Triệu chứng nhận biết khó tiêu chức năng

Biểu hiện của khó tiêu chức năng có thể biến đổi từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào thể trạng và tâm lý của từng người. Các triệu chứng phổ biến nhất bao gồm:

• Cảm giác nóng rát hoặc đau ức nhẹ ở vùng bụng trên (ngay dưới xương ức).
• Đầy hơi, chướng bụng, ợ hơi nhiều lần sau khi ăn.
• Buồn nôn hoặc nôn ói dai dẳng.
• Cảm giác no sớm: Bạn mới chỉ ăn vài miếng đầu tiên đã thấy bụng đầy căng, không thể tiếp tục ăn hết phần ăn như bình thường.

Đặc điểm chung của các triệu chứng này là thường xuyên tái phát theo đợt – có thời điểm bùng phát liên tục nhiều ngày, nhưng cũng có lúc tự dịu đi. Triệu chứng thường trở nên tồi tệ hơn sau khi bạn ăn quá no, ăn thức ăn chứa nhiều chất béo, ăn quá nhanh, ăn sát giờ đi ngủ hoặc khi bạn đang căng thẳng, áp lực.

Lưu ý quan trọng: Đôi khi cơn đau tức vùng bụng trên có thể lan ngược lên giữa ngực, vùng sau xương ức, lan ra cổ hoặc sau lưng. Cơn đau này rất dễ bị nhầm lẫn với các cơn đau thắt ngực do bệnh lý tim mạch nguy hiểm, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cảnh giác.

Đầy bụng sau ăn, nhanh no, đau hoặc nóng rát vùng bụng trên là những triệu chứng thường gặp của khó tiêu chức năng

3. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra chứng khó tiêu chức năng vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Một số giả thiết y học cho rằng vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) có thể liên quan đến tình trạng này, tuy nhiên việc điều trị triệt tiêu vi khuẩn HP không phải lúc nào cũng làm biến mất hoàn toàn triệu chứng khó tiêu. Ngoài ra, khoảng 1/3 số người bệnh khó tiêu không loét đồng thời mắc phải Hội chứng ruột kích thích (IBS).

Dù chưa xác định được nguyên nhân duy nhất, các nhà nghiên cứu ghi nhận nhiều yếu tố khiến bệnh dễ bùng phát và trở nên trầm trọng hơn:

Chế độ ăn uống và lối sống

• Thực phẩm kích thích: Việc tiêu thụ quá nhiều caffeine, đồ ăn cay nóng, đồ chua, thức ăn nhiều dầu mỡ, nước uống có gas, cồn, cà phê, sô-cô-la hay các đồ ăn chứa tinh dầu bạc hà đều có thể làm dạ dày co bóp bất thường.
• Thói quen sinh hoạt: Thức khuya, hút thuốc lá, uống rượu bia, thể trạng thừa cân – béo phì khiến hệ tiêu hóa luôn trong tình trạng quá tải.

Khó tiêu chức năng có liên quan stress

Rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng khó tiêu chức năng có liên quan stress vô cùng chặt chẽ. Mối liên hệ giữa não bộ và hệ tiêu hóa (trục não - ruột) vô cùng nhạy cảm. Khi bạn lo âu, căng thẳng hoặc gặp rối loạn tâm lý, não bộ sẽ phát ra tín hiệu làm tăng độ nhạy cảm của các dây thần kinh dạ dày, làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày và gây ra các cơn co bóp bất thường.

Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Sử dụng các loại thuốc chống viêm không steroid (Ibuprofen, Naproxen, Aspirin), thuốc kháng sinh, Steroid, bổ sung sắt hay thuốc điều trị huyết áp/tim mạch... có thể làm kích ứng niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng đến nhu động thực quản.

Mối liên quan chặt chẽ giữa áp lực công việc, stress tâm lý và tình trạng rối loạn khó tiêu chức năng

4. Vì sao khó tiêu dù nội soi bình thường? Cách chẩn đoán

Rất nhiều bệnh nhân lo lắng đặt câu hỏi: "Tại sao tôi luôn cảm thấy đau bụng, đầy hơi nhưng kết quả nội soi dạ dày lại hoàn toàn bình thường?".

Thực tế, tình trạng khó tiêu dù nội soi bình thường chính là dấu hiệu đặc trưng nhất của khó tiêu chức năng. Bản chất của chứng bệnh này là sự rối loạn về mặt chức năng (bao gồm sự co bóp kém linh hoạt của cơ dạ dày và sự tăng nhạy cảm quá mức của hệ thần kinh đường ruột) chứ không gây ra tổn thương cấu trúc (như vết loét hay khối u). Do đó, khi tiến hành nội soi, siêu âm bụng, xét nghiệm máu, xét nghiệm phân hay chụp CT, tất cả kết quả trả về đều hoàn toàn âm tính.

Khó tiêu chức năng có nguy hiểm không?

Nhiều người thắc mắc khó tiêu chức năng có nguy hiểm không. Về bản chất y khoa, chứng khó tiêu không loét là bệnh lý lành tính, không đe dọa trực tiếp đến tính mạng và không biến chứng thành ung thư. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát tốt, bệnh sẽ gây ra sự bất tiện dai dẳng, làm giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng đến giấc ngủ và tâm lý người bệnh.

Khi nào bạn cần đi khám ngay? (Các dấu hiệu cảnh báo)

Dù là bệnh lành tính, bạn không nên chủ quan tự chẩn đoán tại nhà. Hãy thu xếp đi khám chuyên khoa Tiêu hóa ngay lập tức nếu xuất hiện các "dấu hiệu cảnh báo red flags" sau:

• Triệu chứng bùng phát lần đầu tiên ở người trên 60 tuổi.
• Sụt cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân.
• Buồn nôn dai dẳng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen/có máu.
• Nuốt nghẹn, nuốt đau.
• Tiền sử gia đình có người thân từng mắc các bệnh ung thư đường tiêu hóa (dạ dày, đại tràng, thực quản).

Khó tiêu dù nội soi bình thường có thể liên quan đến rối loạn co bóp và tăng nhạy cảm của dạ dày

5. Địa chỉ khám Tiêu hóa uy tín và cách đặt lịch nhanh chóng

Khi nhận thấy các biểu hiện khó chịu kéo dài, việc chủ động thăm khám sẽ giúp bạn loại trừ các bệnh lý nguy hiểm và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Top địa chỉ khám Tiêu hóa uy tín tại Hà Nội:

1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc

• Địa chỉ: Số 286 Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h00 đến 17h00 hàng ngày.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

2. Bệnh viện Đại học Y Dược - Cơ sở Linh Đàm

• Địa chỉ: 189 Linh Đường, phường Hoàng Liệt, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Từ Thứ 2 đến Thứ 6).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

3. Phòng khám Đa khoa MEDIPLUS

• Địa chỉ: Tầng 2, TTTM Mandarin Garden 2, 99 phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 19h00 (Tất cả các ngày trong tuần).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

4. Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

• Địa chỉ: Số 42-44 phố Nghĩa Dũng - phường Hồng Hà - Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: 7h30 - 17h00 (Thứ 2 - thứ 7).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

5. Bệnh viện 19-8 Bộ Công An

• Địa chỉ: Số 9 Trần Bình, phường Từ Liêm, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Thứ 2 đến thứ 6).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

6. Bệnh viện Đa khoa Bảo Sơn

• Địa chỉ: Số 52 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h30 đến 16h30 tất cả các ngày trong tuần.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

Để không phải mất thời gian xếp hàng chờ đợi mệt mỏi tại bệnh viện, bạn có thể chủ động đặt lịch khám online thông qua ứng dụng IVIE - Bác sĩ ơi hoặc gọi trực tiếp đến Hotline: 1900 3367.

Việc đặt khám trước qua IVIE - Bác sĩ ơi giúp bạn dễ dàng chọn lựa bác sĩ chuyên khoa giỏi, chủ động chọn khung giờ khám phù hợp với lịch trình cá nhân và nhận được sự hỗ trợ ưu tiên khi đến cơ sở y tế.

Kết luận

Tóm lại, khó tiêu chức năng là một rối loạn tiêu hóa rất phổ biến và lành tính, tuy nhiên các triệu chứng đầy hơi, đau bụng dai dẳng của bệnh có thể làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống. Tình trạng khó tiêu dù nội soi bình thường là hoàn toàn có thể giải thích được dưới góc độ y khoa. Điều quan trọng nhất là bạn cần duy trì lối sống lành mạnh, giải tỏa căng thẳng và thực hiện kiểm tra y tế kịp thời để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác.

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.