Nuốt nghẹn ở người lớn khi nào cần khám?

1. Như thế nào là nuốt nghẹn ở người lớn?

Ở trạng thái sinh lý bình thường, quá trình nuốt diễn ra vô cùng mượt mà. Thức ăn sau khi được răng nhai nghiền nát và trộn đều với nước bọt tại khoang miệng sẽ được lưỡi đẩy xuống vùng họng, sau đó đi vào thực quản. Các sóng co bóp nhịp nhàng của cơ thực quản sẽ giúp vận chuyển thức ăn xuống dạ dày một cách nhẹ nhàng mà không gây ra bất kỳ cảm giác khó chịu hay đau đớn nào.

Tuy nhiên, khi bị nuốt nghẹn, người bệnh sẽ cảm thấy rất khó khăn, tốn nhiều thời gian và sức lực hơn bình thường để đẩy thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Trong một số trường hợp nặng, thức ăn dường như bị "kẹt" lại giữa chừng, thậm chí người bệnh hoàn toàn không thể nuốt được.

Bên cạnh cảm giác nghẹn, người bệnh còn có thể gặp phải các triệu chứng đi kèm như:

• Thường xuyên cảm thấy nuốt vướng thức ăn, có cảm giác như có dị vật hoặc khối nghẽn nằm ở cổ họng hay đằng sau xương ức.
• Xuất hiện các rối loạn tiêu hóa đi kèm như ợ hơi, ợ chua, ợ nóng, rát họng.
• Ho kéo dài, ho hắng liên tục khi ăn hoặc nôn khan, dội ngược thức ăn lên miệng.
• Đau tức vùng ngực, cảm giác đè ép, khó thở sau khi nuốt.
• Trường hợp nguy hiểm: Cảm giác nghẹn gay gắt dẫn đến thiếu oxy tạm thời, hoảng loạn, chói mắt, ngất xỉu hoặc bất tỉnh.

Lưu ý quan trọng: Hiện tượng nuốt nghẹn ở người lớn không phải là một bệnh lý riêng biệt, mà là triệu chứng cảnh báo của rất nhiều tổn thương thực thể hoặc rối loạn chức năng trong cơ thể. Do đó, bạn tuyệt đối không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà nếu triệu chứng kéo dài.

Nuốt nghẹn là cảm giác khó nuốt hoặc thức ăn mắc lại ở cổ họng hay sau xương ức

2. Nguyên nhân gây ra tình trạng nuốt nghẹn

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hiện tượng nuốt nghẹn, từ thói quen sinh hoạt hằng ngày đến các bệnh lý nguy hiểm:

Thói quen ăn uống thiếu khoa học

Thói quen ăn nhanh nuốt vội, không nhai kỹ, vừa ăn vừa trò chuyện, cười đùa hoặc trong trạng thái căng thẳng, bực tức có thể làm rối loạn phản xạ co bóp tự nhiên của thực quản. Ngoài ra, việc ăn các loại thực phẩm quá đặc, dẻo, dai và dễ dính (như xôi nếp, bánh dẻo, bánh trôi...) cũng khiến thức ăn dễ bị "đứng im" tạm thời tại một điểm trong thực quản, gây cảm giác nghẹn ngào, đau tức ngực tạm thời.

Các bệnh lý lành tính tại thực quản

• Viêm thực quản: Do trào ngược dạ dày thực quản (GERD), nhiễm nấm, vi khuẩn hoặc do hóa chất khiến niêm mạc thực quản bị phù nề, sưng rát.
• Hẹp thực quản: Sự hình thành các mô sẹo sau viêm nhiễm mạn tính hoặc do bỏng hóa chất làm lòng thực quản bị thu hẹp.
• Túi thừa thực quản, dị vật thực quản: Thức ăn bị vướng vào các túi thừa hình thành bất thường trên thành thực quản hoặc do hóc xương, dị vật.

Khối u và ung thư thực quản

Đây là nguyên nhân nguy hiểm nhất gây ra tình trạng nuốt nghẹn ở người lớn. Các khối u xuất hiện trong lòng thực quản (dù là lành tính hay ác tính) đều làm cản trở đường đi của thức ăn.

Đặc biệt, nếu bạn nhận thấy tình trạng nuốt nghẹn tăng dần – ban đầu chỉ nghẹn khi ăn thức ăn đặc, thô; sau đó chuyển sang nghẹn cả thức ăn mềm, cháo, lỏng và cuối cùng là không uống được nước – thì đây là dấu hiệu báo động đỏ của ung thư thực quản cần được thăm khám ngay lập tức.

Các bệnh lý ngoài thực quản chèn ép vào

Thực quản nằm ở vị trí trung thất, sát với nhiều cơ quan quan trọng. Do đó, các bệnh lý lân cận cũng có thể gây áp lực chèn ép vào thực quản từ bên ngoài như: bướu cổ, bệnh lý tuyến giáp to, khối u hoặc hạch di căn vùng trung thất, khối u phế quản/phổi, hoặc các bệnh lý tim mạch (suy tim, tim to, phình động mạch chủ...).

Nuốt nghẹn có thể do ăn vội, viêm hoặc hẹp thực quản, khối u hay cơ quan lân cận chèn ép

3. Nuốt nghẹn khi nào cần khám sớm?

Khi vô tình bị nuốt nghẹn do thói quen ăn uống, bạn nên bình tĩnh dừng ăn, hít thở sâu, uống từng ngụm nước nhỏ và dùng tay vuốt nhẹ dọc từ ngực xuống bụng hoặc nhờ người thân vuốt nhẹ vùng lưng. Sau khi cảm giác nghẹn qua đi, hãy điều chỉnh thói quen ăn chậm, nhai kỹ.

Tuy nhiên, bạn cần chủ động sắp xếp thời gian đi khám bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau (nuốt nghẹn khi nào cần khám sớm):

• Hiện tượng nuốt nghẹn diễn ra thường xuyên, lặp đi lặp lại nhiều lần trong tuần.
• Tình trạng nuốt nghẹn tăng dần theo thời gian (từ nghẹn đặc chuyển sang nghẹn lỏng).
• Nuốt nghẹn đi kèm với cảm giác đau tức ngực dữ dội, đau lan ra sau lưng.
• Có các triệu chứng toàn thân bất thường như: sụt cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân, cơ thể mệt mỏi, chán ăn, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
• Nuốt nghẹn gây ho sặc sụa, khó thở, sốt kéo dài.

Nuốt nghẹn tái diễn, tăng dần hoặc kèm sút cân bất thường cần được thăm khám sớm

4. Nuốt nghẹn có cần nội soi không? Các phương pháp chẩn đoán

Rất nhiều người bệnh thắc mắc nuốt nghẹn có cần nội soi không? Câu trả lời là CÓ. Nội soi ống tiêu hóa trên (nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng) được coi là "tiêu chuẩn vàng" giúp bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ bề mặt niêm mạc thực quản. Quá trình này giúp phát hiện chính xác các tổn thương dù là nhỏ nhất như vết viêm loét, vị trí hẹp, dị vật hay các khối u mầm mống. Đồng thời, qua nội soi, bác sĩ có thể tiến hành sinh thiết lấy mẫu mô để kiểm tra tế bào ung thư nếu có nghi ngờ.

Ngoài thăm khám lâm sàng (điều tra tiền sử bệnh, tần suất nghẹn, thuốc đang sử dụng) và nội soi, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp cận lâm sàng hỗ trợ:

• Xét nghiệm máu, phân tích tế bào máu: Đánh giá tình trạng viêm nhiễm, thiếu máu do chảy máu rỉ rả từ tổn thương.
• Đo trở kháng và pH thực quản 24h: Đánh giá chính xác độ trào ngược acid dạ dày.
• Chụp X-quang ngực cổ / Chụp thực quản có cản quang: Giúp kiểm tra hình dạng thực quản, phát hiện dị vật hoặc điểm hẹp.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) hoặc Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đánh giá mức độ xâm lấn của khối u, phát hiện các hạch trung thất hoặc bệnh lý chèn ép từ bên ngoài thực quản.

Nội soi giúp phát hiện tổn thương thực quản và tìm nguyên nhân gây nuốt nghẹn theo chỉ định của bác sĩ

5. Phương pháp điều trị nuốt nghẹn ở người lớn

Dựa trên kết quả chẩn đoán chính xác nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân:

• Điều trị nội khoa (Dùng thuốc): Sử dụng các thuốc kháng acid, thuốc ức chế bơm proton (PPI) nếu nuốt nghẹn do trào ngược dạ dày thực quản; hoặc dùng thuốc giãn cơ trơn đối với các trường hợp co thắt thực quản lành tính.
• Can thiệp y khoa & Phẫu thuật: Thực hiện thủ thuật nong thực quản bằng bóng đối với các trường hợp hẹp thực quản; gắp dị vật qua nội soi; hoặc tiến hành phẫu thuật, hóa trị, xạ trị nếu phát hiện khối u hoặc ung thư thực quản.
• Chế độ ăn uống và sinh hoạt: Ăn chậm, nhai thật kỹ, chia nhỏ các bữa ăn trong ngày. Tránh ăn các món quá dẻo, quá cứng hoặc quá nóng/lạnh. Khi cảm thấy khó nuốt, không nên cố nuốt vội mà hãy dừng lại, hít thở sâu và uống ngụm nước nhỏ.

Điều trị nuốt nghẹn tùy thuộc vào nguyên nhân, kết hợp điều chỉnh ăn uống theo hướng dẫn của bác sĩ

6. Hướng dẫn đặt lịch khám nuốt nghẹn nhanh chóng

Việc chủ động thăm khám sớm khi gặp tình trạng nuốt nghẹn là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, tâm lý ngại xếp hàng chờ đợi lâu tại các bệnh viện lớn thường khiến nhiều người trì hoãn việc đi khám.

Để tiết kiệm thời gian và chủ động chọn lựa khung giờ phù hợp, bạn có thể dễ dàng đặt lịch khám trước qua ứng dụng IVIE - Bác sĩ ơi. Dưới đây là gợi ý các cơ sở y tế uy tín tại Hà Nội có hỗ trợ đặt lịch khám ưu tiên:

1. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc

• Địa chỉ: Số 286 Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h00 đến 17h00 hàng ngày.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

2. Bệnh viện Đại học Y Dược - Cơ sở Linh Đàm

• Địa chỉ: 189 Linh Đường, phường Hoàng Liệt, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Từ Thứ 2 đến Thứ 6).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

3. Phòng khám Đa khoa MEDIPLUS

• Địa chỉ: Tầng 2, TTTM Mandarin Garden 2, 99 phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 19h00 (Tất cả các ngày trong tuần).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

4. Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

• Địa chỉ: Số 42-44 phố Nghĩa Dũng - phường Hồng Hà - Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: 7h30 - 17h00 (Thứ 2 - thứ 7).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

5. Bệnh viện 19-8 Bộ Công An

• Địa chỉ: Số 9 Trần Bình, phường Từ Liêm, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 16h30 (Thứ 2 đến thứ 6).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

6. Bệnh viện Đa khoa Bảo Sơn

• Địa chỉ: Số 52 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h30 đến 16h30 tất cả các ngày trong tuần.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

Kết luận

Tình trạng nuốt nghẹn ở người lớn là một dấu hiệu cảnh báo sức khỏe quan trọng, tuyệt đối không nên lơ là hay tự ý điều trị tại nhà. Việc chủ động nhận biết nguyên nhân, theo dõi các triệu chứng bất thường để đi thăm khám kịp thời sẽ giúp bạn bảo vệ chức năng tiêu hóa và phòng ngừa hiệu quả các rủi ro nguy hiểm.

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.