Sốc nhiệt là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử trí khẩn cấp

1900 3367

Tải app ngay để nhận tư vấn từ Bác sĩ!

Sốc nhiệt là gì và vì sao nguy hiểm?

Sốc nhiệt (hay còn gọi là say nắng) là tình trạng thân nhiệt cơ thể tăng quá cao khi tiếp xúc với nhiệt độ môi trường cao hoặc làm việc, sinh hoạt trong môi trường nóng trong thời gian dài. Tình trạng này thường xảy ra khi thân nhiệt tăng tới khoảng 40°C hoặc cao hơn, đặc biệt phổ biến vào mùa hè.

Khi bị sốc nhiệt, cơ chế điều hòa thân nhiệt của cơ thể bị quá tải. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ bị tổn thương não, tim, thận, cơ và nhiều cơ quan quan trọng khác. Trong các trường hợp nặng, say nắng có thể dẫn đến tử vong.

Những đối tượng có nguy cơ cao bị sốc nhiệt bao gồm:

• Người cao tuổi

• Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

• Người làm việc ngoài trời

• Người béo phì

• Người có tuần hoàn máu kém

• Người mắc bệnh tâm thần

• Người sử dụng một số loại thuốc đặc biệt

• Người thường xuyên uống rượu bia

Sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể không còn khả năng tự điều hòa thân nhiệt (Ảnh: Báo Đại biểu Nhân dân)

Nguyên nhân và triệu chứng nhận biết sốc nhiệt

Để phòng ngừa hiệu quả cần hiểu rõ những nguyên nhân phổ biến dẫn đến say nắng và các dấu hiệu cảnh báo sớm.

Nguyên nhân gây sốc nhiệt

Sốc nhiệt có thể xảy ra khi cơ thể không kịp thích nghi hoặc không thể tản nhiệt hiệu quả trong điều kiện nhiệt độ cao. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Tiếp xúc với môi trường nóng trong thời gian dài: Thường gặp khi làm việc hoặc sinh hoạt ngoài trời dưới thời tiết nắng nóng kéo dài

• Hoạt động thể chất gắng sức: Vận động cường độ cao trong môi trường nhiệt độ cao khiến cơ thể sản sinh nhiều nhiệt và dễ bị quá tải

• Mặc quần áo quá dày hoặc bí bách: Quần áo không thấm hút mồ hôi có thể cản trở quá trình thoát nhiệt tự nhiên của cơ thể

• Mất nước: Không uống đủ nước để bù lại lượng nước thất thoát qua mồ hôi làm giảm khả năng điều hòa thân nhiệt

• Uống bia rượu: Rượu bia có thể ảnh hưởng đến cơ chế điều hòa nhiệt độ của cơ thể, từ đó làm tăng nguy cơ sốc nhiệt.

Triệu chứng thường gặp của sốc nhiệt

Các dấu hiệu của sốc nhiệt thường xuất hiện nhanh, diễn tiến nghiêm trọng nếu không được xử trí sớm.

Triệu chứng	Biểu hiện cụ thể
Thân nhiệt tăng cao	Nhiệt độ cơ thể đạt từ 40°C trở lên là dấu hiệu điển hình của sốc nhiệt.
Rối loạn ý thức và hành vi	Người bệnh có thể lú lẫn, kích động, nói lắp, mê sảng, mất định hướng hoặc hôn mê.
Đổ mồ hôi bất thường	Sốc nhiệt do gắng sức thường gây đổ nhiều mồ hôi, trong khi say nắng do thời tiết nóng kéo dài có thể khiến da khô và nóng.
Buồn nôn, nôn ói	Xuất hiện cảm giác buồn nôn hoặc nôn nhiều lần.
Da ửng đỏ	Da trở nên đỏ bừng và nóng hơn bình thường do thân nhiệt tăng cao.
Thở nhanh	Nhịp thở nhanh, nông hơn bình thường khi cơ thể bị quá tải nhiệt.
Nhịp tim nhanh	Tim hoạt động nhiều hơn để hỗ trợ điều hòa thân nhiệt.
Đau đầu	Người bệnh có thể bị đau đầu dữ dội, kèm cảm giác choáng váng hoặc khó tập trung.
Mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt	Là những dấu hiệu sớm thường gặp khi cơ thể mất nước và điện giải.

Cách xử trí sốc nhiệt khẩn cấp và phòng ngừa hiệu quả

Khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng, việc xử trí nhanh chóng đóng vai trò quyết định trong việc giảm nguy cơ biến chứng.

Khi nào cần gọi cấp cứu?

Cần liên hệ hỗ trợ y tế khẩn cấp nếu người bệnh có các dấu hiệu sau:

• Không cải thiện sau khoảng 30 phút nghỉ ngơi, làm mát và bù nước

• Da nóng đỏ nhưng không đổ mồ hôi

• Nhịp tim nhanh bất thường

• Thở nhanh hoặc khó thở

• Lú lẫn, phản ứng chậm

• Co giật

• Mất ý thức

Sốc nhiệt nên làm gì với bản thân?

Nếu nhận thấy mình có dấu hiệu sốc nhiệt, hãy:

• Dừng ngay các hoạt động đang thực hiện

• Di chuyển đến nơi thoáng mát

• Uống thêm nước

• Có thể sử dụng oresol để bù điện giải

• Thông báo cho người thân hoặc người xung quanh để được hỗ trợ

Cách sơ cứu người bị sốc nhiệt

Khi gặp người có dấu hiệu sốc nhiệt cần thực hiện đồng thời việc hạ thân nhiệt và liên hệ cấp cứu. Các biện pháp làm mát gồm:

• Đưa nạn nhân vào nơi râm mát hoặc trong nhà

• Cởi bỏ bớt quần áo không cần thiết

• Lau người bằng nước mát

• Xịt nước hoặc tắm dưới vòi sen mát

• Đặt khăn lạnh hoặc túi chườm lên cổ, nách và bẹn

• Bật quạt để tăng hiệu quả làm mát

• Cho uống nước hoặc dung dịch điện giải nếu người bệnh còn tỉnh táo

Sơ cứu khi bị sốc nhiệt đúng cách (Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh)

FAQ - Câu hỏi thường gặp về sốc nhiệt

Bên cạnh những thông tin trên, nhiều người vẫn còn thắc mắc về cách phòng tránh và phục hồi sau say nắng. Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp.

1. Sau khi bị sốc nhiệt có cần nghỉ ngơi hoàn toàn không?

Người từng bị sốc nhiệt nên nghỉ ngơi, hạn chế hoạt động gắng sức và theo dõi sức khỏe trong những ngày tiếp theo theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

2. Uống nước đá có giúp phòng ngừa sốc nhiệt không?

Nước đá có thể giúp tạo cảm giác mát tạm thời nhưng không phải là biện pháp phòng ngừa say nắng. Điều quan trọng là bổ sung đủ nước và tránh tiếp xúc nhiệt độ cao quá lâu.

3. Trẻ em có dễ bị sốc nhiệt hơn người trưởng thành không?

Có. Trẻ nhỏ là nhóm có nguy cơ cao vì khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện và dễ mất nước hơn khi thời tiết nắng nóng.

Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nguy hiểm có thể xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc vận động quá sức trong môi trường nóng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, xử trí đúng cách và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Trong những ngày thời tiết nắng nóng, chủ động bổ sung nước, nghỉ ngơi hợp lý và hạn chế tiếp xúc nhiệt độ cao là những biện pháp quan trọng để phòng ngừa sốc nhiệt hiệu quả.

1900 3367

Tải app ngay để nhận tư vấn từ Bác sĩ!

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.