Tiểu đường thai kỳ khi nào cần khám?

1. Tổng quan về tiểu đường thai kỳ và mức độ nguy hiểm

Theo quan điểm y khoa hiện đại, đái tháo đường thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp glucose được chẩn đoán lần đầu tiên trong 3 tháng giữa hoặc 3 tháng cuối của thai kỳ, mà trước đó người mẹ chưa từng mắc bệnh đái tháo đường tuýp 1 hay tuýp 2. Ngược lại, nếu người mẹ đã có tiền sử mắc bệnh tiểu đường từ trước khi mang thai thì sẽ được quản lý theo phác đồ điều trị đái tháo đường tuýp 1 hoặc tuýp 2 mang thai từ giai đoạn đầu.

Nhiều mẹ bầu thường chủ quan cho rằng lượng đường tăng nhẹ trong thai kỳ là bình thường và sẽ tự biến mất sau khi sinh. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát tốt, tình trạng này có thể gây ra hàng loạt biến chứng nguy hiểm:

• Biến chứng đối với mẹ: Tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, sản giật, tăng tỷ lệ sảy thai hoặc thai lưu, dễ mắc nhiễm khuẩn tiết niệu, tăng nguy cơ sinh non, đa ối. Về lâu dài, mẹ bầu có nguy cơ cao mắc bệnh đái tháo đường thực sự trong tương lai và dễ tái phát tiểu đường ở các lần mang thai tiếp theo.
• Ảnh hưởng đến thai nhi và trẻ sơ sinh: Em bé có nguy cơ bị thai to (dẫn đến khó sinh, sang chấn khi sinh), chậm phát triển trong tử cung, suy hô hấp cấp chu sinh, tử vong chu sinh, dị tật sơ sinh, hạ đường huyết đột ngột sau sinh, hạ canxi máu và tăng bilirubin máu gây vàng da sơ sinh. Trẻ lớn lên cũng có nguy cơ cao bị béo phì và mắc bệnh đái tháo đường khi trưởng thành.

Khám thai định kỳ giúp phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả tiểu đường thai kỳ

2. Triệu chứng và thời điểm xét nghiệm tiểu đường thai kỳ

Tiểu đường thai kỳ có triệu chứng không?

Thực tế y khoa cho thấy, hầu hết tiểu đường thai kỳ không có triệu chứng gì đặc biệt. Bệnh diễn biến âm thầm bên trong cơ thể người mẹ mà không gây ra các cơn đau dữ dội hay dấu hiệu rõ rệt. Đa số các trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ thông qua việc thực hiện các xét nghiệm sàng lọc đường huyết định kỳ theo chỉ định của bác sĩ sản khoa. Một số ít trường hợp đường huyết quá cao có thể xuất hiện triệu chứng khát nước nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi nhưng rất dễ bị nhầm lẫn với các triệu chứng ốm nghén thông thường.

Mẹ bầu nên xét nghiệm tiểu đường thai kỳ khi nào?

Chính vì bệnh không có triệu chứng rõ ràng nên việc tuân thủ lịch khám và sàng lọc là vô cùng quan trọng:

• Đối với nhóm nguy cơ cao: Nếu mẹ bầu lớn tuổi, có tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường, thừa cân béo phì, hoặc từng bị tiểu đường thai kỳ ở lần mang thai trước, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện xét nghiệm đường huyết ngay từ lần khám thai đầu tiên.
• Đối với nhóm nguy cơ trung bình và thấp: Thời điểm vàng để thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose là vào khoảng tuần 24 đến 28 của thai kỳ. Đây là giai đoạn các hormone từ nhau thai bài tiết mạnh mẽ nhất, dễ làm lộ diện tình trạng kháng insulin.

Tiểu đường thai kỳ thường không có triệu chứng rõ ràng, nên sàng lọc vào tuần 24-28 hoặc sớm hơn theo chỉ định

3. Các chỉ số xét nghiệm tiểu đường thai kỳ chuẩn y khoa

Để chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh, các cơ sở y tế sẽ dựa trên tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ và Bộ Y tế thông qua nghiệm pháp dung nạp glucose (sử dụng 75g glucose hòa tan, thực hiện vào buổi sáng sau khi nhịn đói qua đêm ít nhất 8 giờ).

Kết quả trị số đường huyết được chẩn đoán là đái tháo đường thai kỳ nếu mẹ bầu có chỉ ít nhất 1 trong 3 trị số sau đây vượt ngưỡng:

• Đường máu lúc đói: Từ 92 mg/dL (5.1 mmol/l) trở lên.
• Đường máu sau 1 giờ uống nước đường: Từ 180 mg/dL (10 mmol/l) trở lên.
• Đường máu sau 2 giờ uống nước đường: Từ 153 mg/dL (8.5 mmol/l) trở lên.

4. Phương pháp điều trị tiểu đường thai kỳ: Khi nào cần dùng insulin?

Kiểm soát đường huyết bằng chế độ ăn uống và vận động

Tin vui là phần lớn các trường hợp tiểu đường thai kỳ có thể được kiểm soát hiệu quả mà không cần dùng thuốc nếu mẹ bầu áp dụng lối sống khoa học:

• Chế độ dinh dưỡng: Xây dựng khẩu phần ăn cân đối, đủ chất đạm, chất béo lành mạnh, vitamin, khoáng chất và nước. Cần tăng cân vừa phải (từ 8 đến 12 kg trong suốt cả thai kỳ tùy thuộc vào thể trạng trước khi mang thai), tuyệt đối tránh ăn quá nhiều làm tăng cân quá mức.
• Vận động đều đặn: Duy trì các môn thể thao nhẹ nhàng, an toàn cho phụ nữ mang thai như đi bộ (20 - 30 phút sau các bữa ăn mỗi ngày giúp hạ đường huyết sau ăn hiệu quả) hoặc bơi lội dưới sự cho phép của bác sĩ.

Tiểu đường thai kỳ có cần dùng insulin không?

Đây là thắc mắc của rất nhiều mẹ bầu khi phát hiện đường huyết cao. Câu trả lời là: Không phải lúc nào cũng cần dùng insulin, nhưng khi chế độ ăn uống và luyện tập không thể đưa đường huyết về ngưỡng mục tiêu, bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định điều trị bằng insulin ngoại sinh.

• Việc sử dụng insulin trong thai kỳ là an toàn cho cả mẹ và bé vì loại thuốc này không qua nhau thai.
• Mẹ bầu cần tuân thủ tuyệt đối phác đồ, giờ tiêm và liều lượng do bác sĩ chỉ định để tránh tình trạng hạ đường huyết đột ngột.
• Quá trình điều trị luôn cần sự phối hợp chặt chẽ của đa chuyên khoa gồm Bác sĩ Sản khoa, Nội tiết, Dinh dưỡng và Sơ sinh.

Bác sĩ có thể chỉ định insulin khi chế độ ăn và vận động chưa giúp đường huyết đạt mục tiêu

5. Khi nào mẹ bầu cần đi khám ngay và gợi ý địa chỉ uy tín cùng IVIE - Bác sĩ ơi

Bên cạnh lịch khám thai định kỳ, mẹ bầu cần đến gặp bác sĩ ngay khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường như:

• Tự đo đường huyết tại nhà thấy dao động quá cao hoặc quá thấp liên tục nhiều ngày.
• Cơ thể mệt mỏi trầm trọng, khát nước dữ dội, đi tiểu nhiều lần kèm theo cảm giác chóng mặt, hoa mắt.
• Cử động của thai nhi (thai máy) có sự thay đổi bất thường (quá ít hoặc quá nhiều).

Để được chẩn đoán chính xác và xây dựng phác đồ dinh dưỡng, điều trị chuẩn chuyên khoa, mẹ bầu có thể tham khảo các địa chỉ uy tín sau:

1. Phòng khám Phụ Sản 1

• Địa chỉ hệ thống:
  • Cơ sở 1: 329 Bạch Mai, phường Bạch Mai, Hà Nội
  • Cơ sở 2: 34 Nguyễn Hoàng, phường Từ Liêm, Hà Nội
  • Cơ sở 3: 31 Trần Phú, phường Thanh Liệt, Hà Nội (Hà Đông cũ)
  • Cơ sở 4: 780 La Thành, phường Giảng Võ, Hà Nội
• Thời gian làm việc: 7h30 - 20h00 (Từ thứ 2 - Chủ nhật)
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

2. Phòng khám Sản phụ khoa 43 Nguyễn Khang

• Địa chỉ: Số 43 Nguyễn Khang, Phường Yên Hòa, Quận Cầu Giấy, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 19h30 (Tất cả các ngày trong tuần).
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

3. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc

• Địa chỉ: Số 286 Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h00 đến 17h00 hàng ngày.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

4. Bệnh viện Đa khoa Bảo Sơn

• Địa chỉ: Số 52 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa, Hà Nội.
• Thời gian thăm khám: Từ 7h30 đến 16h30 tất cả các ngày trong tuần.
• Hotline đặt khám: 1900 3367.

1900 3367

5. Phòng khám Đa khoa MEDIPLUS

• Địa chỉ: Tầng 2, TTTM Mandarin Garden 2, 99 phố Tân Mai, Hoàng Mai, Hà Nội.
• Thời gian làm việc: 7h30 - 19h00 (Tất cả các ngày trong tuần).
• Hotline đặt lịch khám ưu tiên: 1900 3367.

1900 3367

Kết luận

Tiểu đường thai kỳ là một thử thách hoàn toàn có thể vượt qua nếu mẹ bầu được trang bị đầy đủ kiến thức, chủ động thăm khám đúng hẹn và tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn từ bác sĩ chuyên khoa. Việc kiểm soát tốt đường huyết không chỉ giúp mẹ có một thai kỳ khỏe mạnh, nhẹ nhàng mà còn đảm bảo tương lai phát triển toàn diện cho bé yêu chào đời.

 

Nguồn tham khảo y khoa

Nội dung bài viết được biên soạn và đối chiếu với các tài liệu chuyên môn từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) và Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK).

[1] World Health Organization (WHO). Assessment for nutrition-related disorders in women during pregnancy.

https://www.who.int/tools/elena/interventions/assessment-methods-pregnancy

[2] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Gestational Diabetes. Cập nhật ngày 15/05/2024.

https://www.cdc.gov/diabetes/about/gestational-diabetes.html

[3] American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Gestational Diabetes. Rà soát tháng 04/2026.

https://www.acog.org/womens-health/faqs/gestational-diabetes

[4] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Tests & Diagnosis for Gestational Diabetes.

https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes/gestational/tests-diagnosis

[5] National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Managing & Treating Gestational Diabetes.

https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/what-is-diabetes/gestational/management-treatment

[6] Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Diabetes During Pregnancy.

https://www.cdc.gov/maternal-infant-health/pregnancy-diabetes/index.html

Lưu ý y khoa: Bài viết chỉ cung cấp thông tin sức khỏe mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Phụ nữ mang thai cần thực hiện xét nghiệm và theo dõi đường huyết theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc hoặc điều chỉnh liều insulin.

Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Chính sách nội dung: https://ivie.vn/chinh-sach-noi-dung-0

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.