Xét nghiệm máu có thể phát hiện ra những bệnh gì?

1900 3367

Tải app ngay để nhận tư vấn từ Bác sĩ!

Xét nghiệm công thức máu để làm gì?

Trên thực tế, không phải chỉ những người đang mắc bệnh mới cần thực hiện xét nghiệm máu. Trong các đợt khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ thường chỉ định kiểm tra máu cùng với các chỉ số như cân nặng, chiều cao, BMI và huyết áp nhằm đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe.

Xét nghiệm máu mang lại nhiều lợi ích quan trọng như:

• Theo dõi sức khỏe định kỳ

• Đánh giá hoạt động của nhiều cơ quan trong cơ thể

• Phát hiện sớm các bệnh lý và rối loạn chuyển hóa

• Hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi hiệu quả điều trị

• Xác định nhóm máu phục vụ truyền máu và các chỉ định y khoa liên quan.

Ngoài việc cho biết nhóm máu A, B, O hoặc AB, xét nghiệm còn góp phần phát hiện nhiều bệnh nguy hiểm từ giai đoạn sớm. Điều này giúp người bệnh được điều trị kịp thời, nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế các biến chứng lâu dài.

Xét nghiệm máu giúp đánh giá sức khỏe tổng quát và phát hiện bệnh sớm (Ảnh: Medlatec)

Xét nghiệm máu có thể phát hiện ra những bệnh gì?

Thông qua các chỉ số huyết học và sinh hóa máu, bác sĩ có thể nhận biết nhiều bệnh lý khác nhau. Dưới đây là những nhóm bệnh thường được phát hiện thông qua xét nghiệm máu.

Các bệnh về máu và thành phần trong máu

Kết quả xét nghiệm có thể giúp bác sĩ nhận biết các bệnh lý như thiếu máu, viêm nhiễm, bệnh ký sinh trùng, rối loạn đông máu, rối loạn miễn dịch và thậm chí là ung thư máu. Việc đánh giá được thực hiện dựa trên nhiều chỉ số khác nhau của máu.

Các chỉ số quan trọng thường được kiểm tra gồm:

• Hồng cầu (RBC): Hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy từ phổi đến các cơ quan. Chỉ số hồng cầu bất thường có thể liên quan đến thiếu máu, mất nước, xuất huyết hoặc các rối loạn hồng cầu khác

• Bạch cầu (WBC): Bạch cầu đóng vai trò bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Số lượng bạch cầu bất thường có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng, ung thư máu hoặc rối loạn miễn dịch

• Tiểu cầu (PLT): Tiểu cầu tham gia vào quá trình đông máu. Khi số lượng tiểu cầu bất thường, người bệnh có nguy cơ rối loạn chảy máu hoặc hình thành huyết khối.

• Hemoglobin (Hb): Đây là protein giàu sắt trong hồng cầu giúp vận chuyển oxy. Chỉ số Hb bất thường có thể liên quan đến thiếu máu, thiếu máu hồng cầu hình liềm, hội chứng thalassemia hoặc các rối loạn máu khác

• Hematocrit (Hct): Phản ánh tỷ lệ hồng cầu trong máu. Chỉ số Hct cao có thể liên quan đến mất nước, trong khi Hct thấp có thể là dấu hiệu thiếu máu hoặc bệnh lý tủy xương.

• MCV: Là thể tích trung bình của hồng cầu. Chỉ số này hỗ trợ đánh giá các dạng thiếu máu khác nhau.

Các bệnh liên quan đến đường huyết

Xét nghiệm máu có khả năng đo nồng độ glucose trong máu, từ đó hỗ trợ phát hiện các bất thường về đường huyết. Nếu lượng đường trong máu vượt quá giới hạn bình thường, đây có thể là dấu hiệu của bệnh đái tháo đường. Việc phát hiện sớm giúp người bệnh kiểm soát bệnh hiệu quả hơn và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Đối với một số xét nghiệm glucose, người bệnh cần nhịn ăn trước khi lấy máu để đo đường huyết lúc đói. Ngoài ra, bác sĩ cũng có thể chỉ định các xét nghiệm đường huyết sau ăn hoặc xét nghiệm thực hiện bất kỳ thời điểm nào trong ngày tùy mục đích đánh giá.

Các bệnh liên quan đến canxi máu

Canxi là khoáng chất cần thiết cho xương, răng và nhiều hoạt động sinh lý của cơ thể. Khi xét nghiệm máu cho thấy nồng độ canxi quá cao hoặc quá thấp, đây có thể là dấu hiệu liên quan đến:

• Bệnh thận

• Các vấn đề về xương

• Bệnh tuyến giáp

• Ung thư

• Suy dinh dưỡng

• Một số rối loạn chuyển hóa khác.

Do đó, xét nghiệm định lượng canxi máu thường được sử dụng để hỗ trợ đánh giá nhiều bệnh lý toàn thân.

Các bệnh liên quan đến cân bằng điện giải

Các chất điện giải như natri, kali, bicarbonate và clorua đóng vai trò duy trì cân bằng dịch và độ axit trong cơ thể. Khi các chỉ số điện giải bất thường, xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện:

• Mất nước

• Bệnh thận

• Bệnh gan

• Suy tim

• Tăng huyết áp

• Các rối loạn chuyển hóa khác.

Các bệnh về thận và chức năng thận

Thận có nhiệm vụ lọc chất thải ra khỏi cơ thể. Vì vậy, nhiều chỉ số trong xét nghiệm máu có thể phản ánh hoạt động của cơ quan này. Hai chỉ số thường được đánh giá gồm Urê máu (BUN) và Creatinin.

Khi BUN hoặc creatinin tăng hoặc giảm bất thường, bác sĩ có thể nghi ngờ các bệnh lý về thận hoặc tình trạng suy giảm chức năng thận. Việc theo dõi định kỳ các chỉ số này giúp phát hiện sớm tổn thương thận ngay cả khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt.

Các bệnh liên quan đến hoạt động của enzym

Một số loại xét nghiệm được sử dụng để đánh giá nồng độ enzym trong máu nhằm hỗ trợ chẩn đoán bệnh. Trong thực hành lâm sàng, xét nghiệm enzym thường được áp dụng để hỗ trợ nhận biết các trường hợp đau tim hoặc tổn thương cơ tim. Nhờ đó, bác sĩ có thêm cơ sở để xác định nguyên nhân triệu chứng và đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Tình trạng cơ bắp và tế bào tim bị tổn thương

Troponin là một loại protein tham gia vào hoạt động co cơ. Khi cơ tim hoặc cơ bắp bị tổn thương, troponin sẽ rò rỉ vào máu làm tăng nồng độ chất này. Chính vì vậy, xét nghiệm máu định lượng troponin thường được bác sĩ chỉ định khi người bệnh xuất hiện:

• Đau ngực

• Khó thở

• Các dấu hiệu nghi ngờ đau tim.

Nồng độ troponin tăng cao là một trong những dấu hiệu quan trọng giúp đánh giá tổn thương cơ tim.

Nguy cơ bệnh tim và rối loạn mỡ máu

Một trong những giá trị quan trọng của xét nghiệm máu là đánh giá nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Bác sĩ sẽ dựa vào các chỉ số lipid máu gồm:

• Cholesterol xấu (LDL): Tăng cao có thể gây xơ vữa động mạch và tắc nghẽn mạch máu.

• Cholesterol tốt (HDL): Có tác dụng hỗ trợ giảm tích tụ cholesterol trong thành mạch.

• Triglyceride: Là một dạng chất béo tồn tại trong máu.

Khi cholesterol hoặc triglyceride bất thường, nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành có thể tăng lên đáng kể. Để đảm bảo kết quả chính xác, người thực hiện thường cần nhịn ăn từ 9 - 12 tiếng trước khi lấy máu kiểm tra mỡ máu.

Nhiều bệnh lý tim mạch và chuyển hóa có thể được phát hiện qua xét nghiệm máu (Ảnh: Tâm Anh)

FAQ - Câu hỏi thường gặp về xét nghiệm máu có thể phát hiện ra những bệnh gì?

Dưới đây là một số thắc mắc thường gặp của nhiều người khi thực hiện xét nghiệm máu.

1. Xét nghiệm máu có phát hiện được tất cả các bệnh không?

Không. Xét nghiệm giúp phát hiện hoặc gợi ý nhiều bệnh lý nhưng trong nhiều trường hợp bác sĩ vẫn cần kết hợp khám lâm sàng và các xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác.

2. Khi đang dùng thuốc có nên đi xét nghiệm máu không?

Người bệnh vẫn có thể thực hiện xét nghiệm máu, tuy nhiên nên thông báo đầy đủ các loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá kết quả chính xác hơn.

3. Xét nghiệm máu mất bao lâu để có kết quả?

Thời gian trả kết quả phụ thuộc vào loại xét nghiệm và cơ sở y tế thực hiện. Một số xét nghiệm cơ bản có thể có kết quả trong ngày, trong khi các xét nghiệm chuyên sâu có thể cần nhiều thời gian hơn.

Xét nghiệm máu là phương pháp quan trọng giúp đánh giá sức khỏe tổng thể và hỗ trợ phát hiện nhiều bệnh lý như thiếu máu, đái tháo đường, bệnh thận, rối loạn điện giải, bệnh tim mạch hay các bất thường về máu. Việc chủ động xét nghiệm định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật mà còn tạo điều kiện điều trị kịp thời, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

1900 3367

Tải app ngay để nhận tư vấn từ Bác sĩ!

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.