Triệu chứng ADHD ở trẻ em: Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám?

 

1900 3367

Tải app ngay để nhận tư vấn từ Bác sĩ!

Hiểu đúng về hội chứng ADHD ở trẻ em 

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) là hội chứng rối loạn tăng động giảm chú ý, ảnh hưởng đến khả năng tập trung, kiểm soát hành vi và điều chỉnh cảm xúc của trẻ.

Điều khiến nhiều phụ huynh dễ nhầm lẫn là ADHD không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng việc chạy nhảy liên tục hay nghịch ngợm quá mức. Một số trẻ có vẻ rất ngoan, ngồi yên trong lớp nhưng lại gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc duy trì sự chú ý hoặc hoàn thành nhiệm vụ. Thông thường, ADHD được chia thành ba nhóm biểu hiện dưới đây.

Nhóm triệu chứng giảm chú ý (Inattention)

Đây là nhóm biểu hiện rất dễ bị bỏ qua, đặc biệt là ở các bé gái, vì trẻ không quậy phá mà chỉ thể hiện sự "mơ màng". Phụ huynh và giáo viên cần lưu ý các dấu hiệu sau:

• Thường xuyên mất tập trung: Trẻ khó duy trì sự chú ý vào một nhiệm vụ cụ thể, kể cả khi chơi hay khi học

• Dễ bị phân tâm bởi yếu tố bên ngoài: Một tiếng động nhỏ, một món đồ chơi lướt qua cũng khiến trẻ quên mất việc mình đang làm

• Hay quên và làm thất lạc đồ đạc: Trẻ liên tục làm mất sách vở, bút thước, đồ chơi hoặc quên lịch trình hằng ngày

• Né tránh các hoạt động đòi hỏi tư duy bền bỉ: Trẻ thường tỏ ra chán nản, chống đối khi phải làm bài tập về nhà hoặc đọc sách

Nhóm triệu chứng tăng động (Hyperactivity)

Nhóm biểu hiện này dễ nhận biết hơn do trẻ liên tục vận động và có xu hướng không thể ngồi yên một chỗ.

• Bồn chồn, luôn tay luôn chân, khó ngồi yên: Trẻ thường xuyên vặn vẹo trên ghế, rung đùi hoặc gõ nhịp ngón tay liên tục

• Chạy nhảy quá mức hoặc không đúng lúc: Trẻ có xu hướng leo trèo, chạy khắp nơi trong những tình huống yêu cầu phải giữ trật tự (như trong lớp học, rạp phim)

• Nói quá nhiều và khó tham gia các hoạt động tĩnh: Trẻ hiếm khi ngồi chơi một trò chơi đòi hỏi sự yên lặng như xếp hình, vẽ tranh một cách lâu dài

Nhóm triệu chứng bốc đồng (Impulsivity)

Sự bốc đồng thể hiện qua việc trẻ thiếu khả năng trì hoãn các phản ứng tức thì của bản thân.

• Trả lời bộp chộp: Trẻ thường nói câu trả lời trước khi người đối diện kịp kết thúc câu hỏi

• Khó chờ đợi đến lượt: Trong các trò chơi tập thể hoặc khi xếp hàng, trẻ tỏ ra cực kỳ bứt rứt và thường xuyên chen ngang

• Ngắt lời người khác: Trẻ hay xen vào cuộc trò chuyện hoặc công việc của người lớn một cách tự nhiên mà không nhận thức được sự bất lịch sự

Mỗi trẻ có thể có mức độ biểu hiện khác nhau, vì vậy việc đánh giá cần dựa trên nhiều yếu tố thay vì chỉ một vài hành vi riêng lẻ.

 

Mất tập trung, tăng động và bốc đồng là những triệu chứng thường gặp của ADHD (Ảnh: Vinmec)

Những dấu hiệu ADHD phụ huynh dễ bỏ qua 

Nhiều trẻ ADHD không quá nghịch ngợm nên các biểu hiện ban đầu thường bị nhầm lẫn với tính cách hoặc thói quen hằng ngày. Hoặc những biểu hiện này quá thường xuyên dẫn tới việc nhiều phụ huynh coi đây là hoạt động tinh nghịch bình thường ở trẻ mà không quá để tâm:

Trẻ em nghe nhưng thường xuyên quên

Trẻ có thể được nhắc làm việc gì đó nhưng nhanh chóng quên hoặc không thực hiện. Điều này không hẳn do thiếu hợp tác mà có thể liên quan đến khó khăn trong việc duy trì sự chú ý và ghi nhớ ngắn hạn.

Kết quả học tập không tương xứng với khả năng

Dù tiếp thu bài tốt, trẻ vẫn dễ mắc lỗi bất cẩn, bỏ sót câu hỏi hoặc không hoàn thành bài tập. Vì vậy, nhiều phụ huynh lầm tưởng con thiếu cố gắng.

Thường bỏ dở công việc giữa chừng

Trẻ dễ chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác mà không hoàn thành nhiệm vụ đang làm, chẳng hạn đang học chuyển sang chơi hoặc đang dọn dẹp rồi bỏ ngang. Đây là biểu hiện khá phổ biến ở trẻ ADHD.

Khi nào cha mẹ nên đưa trẻ đi khám ADHD? 

Không phải cứ thấy con hiếu động là chúng ta lập tức đưa con đến bệnh viện. Việc thăm khám cần dựa trên những tiêu chí đánh giá nghiêm túc và có hệ thống.

Tần suất và thời gian kéo dài của các biểu hiện

Một vài hành vi bốc đồng xuất hiện trong một tuần thi cử căng thẳng không nói lên điều gì. Để được xem xét y khoa, các triệu chứng nêu trên cần phải:

• Kéo dài liên tục từ 6 tháng trở lên

• Xuất hiện trước năm trẻ 12 tuổi

• Diễn ra đồng thời ở ít nhất hai môi trường khác nhau (ví dụ: cả ở nhà và ở trường học)

Mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ

Đây là yếu tố quyết định. Cha mẹ nên đặt lịch hẹn với bác sĩ tâm lý hoặc bác sĩ nhi khoa nếu thấy các hành vi của con gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến:

• Kết quả học tập: Trẻ sa sút học đường không phải vì thiếu năng lực, mà vì không thể ngồi nghe giảng hoặc không hoàn thành bài tập.

• Mối quan hệ xã hội: Trẻ bị bạn bè xa lánh vì hay tranh giành, đánh bạn hoặc không tuân thủ luật chơi.

• Tâm lý của chính trẻ: Con bắt đầu tự ti, mặc cảm, hay khóc lóc hoặc tỏ ra bất cần vì liên tục bị thầy cô, cha mẹ phê bình.

Quy trình khám ADHD ở trẻ em bao gồm những gì?

Để chẩn đoán ADHD chính xác, bác sĩ và chuyên gia tâm lý sẽ đánh giá toàn diện nhiều khía cạnh khác nhau thay vì chỉ dựa trên một vài biểu hiện đơn lẻ. Quy trình khám thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Khai thác tiền sử phát triển và phỏng vấn lâm sàng

Bác sĩ sẽ trao đổi với phụ huynh để tìm hiểu quá trình mang thai và sinh nở, các mốc phát triển quan trọng, thói quen sinh hoạt, kết quả học tập cũng như những biểu hiện hành vi của trẻ tại gia đình và trường học. Đây là cơ sở quan trọng giúp xác định các dấu hiệu nghi ngờ ADHD và mức độ ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày.

Bước 2: Sử dụng các thang đánh giá ADHD chuẩn hóa

Phụ huynh, trẻ và trong nhiều trường hợp cả giáo viên sẽ được yêu cầu hoàn thành các bảng câu hỏi chuyên biệt như Vanderbilt hoặc Conners. Các công cụ này giúp đánh giá mức độ mất tập trung, tăng động và bốc đồng một cách khách quan từ nhiều môi trường khác nhau.

Bước 3: Quan sát hành vi trực tiếp của trẻ

Chuyên gia sẽ tương tác với trẻ thông qua trò chuyện, vui chơi hoặc thực hiện một số nhiệm vụ đơn giản nhằm đánh giá khả năng tập trung, kiểm soát cảm xúc, mức độ hiếu động và cách phản ứng với các tình huống cụ thể.

Bước 4: Chẩn đoán phân biệt và loại trừ các nguyên nhân khác

Một số tình trạng như rối loạn giấc ngủ, lo âu, trầm cảm, khó khăn học tập, giảm thính lực hoặc các rối loạn phát triển thần kinh khác có thể gây ra những biểu hiện tương tự ADHD. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định thêm các đánh giá hoặc xét nghiệm cần thiết để loại trừ các nguyên nhân này trước khi đưa ra chẩn đoán cuối cùng.

Do ADHD có thể bị nhầm lẫn với nhiều vấn đề tâm lý và sức khỏe khác, việc tự đánh giá tại nhà thường không đủ để đưa ra kết luận chính xác. Thăm khám với chuyên gia là cách đáng tin cậy nhất để xác định tình trạng của trẻ và xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.

Gợi ý địa chỉ khám và tư vấn ADHD uy tín

Khi nhận thấy con có các dấu hiệu nghi ngờ, việc lựa chọn một cơ sở y tế có đầy đủ chuyên môn và trang thiết bị là bước đi khởi đầu quan trọng nhất cho hành trình hỗ trợ con.

Phụ huynh có thể tham khảo các đơn vị có chuyên khoa Tâm bệnh, Thần kinh Nhi hoặc Tâm lý Lâm sàng uy tín hiện nay:

• Tại Hà Nội: Khoa Tâm bệnh - Bệnh viện Nhi Trung ương, Khoa Sức khỏe Tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai, Trung tâm Y học tái tạo và Tâm lý lâm sàng - Hệ thống Y tế Vinmec.

• Tại TP.HCM: Bệnh viện Nhi đồng 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, Khoa Tâm thần Nhi - Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, Phòng khám Tâm lý giáo dục của các trường Đại học Y Dược.

Khi đi khám, cha mẹ nên mang theo sổ liên lạc, nhận xét của giáo viên và các bài tập vẽ, viết của con ở trường để bác sĩ có thêm dữ liệu chẩn đoán chính xác nhất.

Cần chuẩn bị gì trước khi đưa trẻ đi khám ADHD?

Để quá trình đánh giá diễn ra hiệu quả hơn, phụ huynh có thể chuẩn bị trước:

• Các biểu hiện bất thường đã quan sát được.

• Thời gian xuất hiện triệu chứng.

• Nhận xét từ giáo viên.

• Kết quả học tập gần đây.

• Tiền sử sức khỏe của trẻ.

Những thông tin này giúp bác sĩ có cái nhìn toàn diện hơn thay vì chỉ dựa trên buổi thăm khám ngắn.

 

Nhận biết sớm các dấu hiệu ADHD giúp trẻ được đánh giá và hỗ trợ kịp thời (Ảnh: Bangkok Hospital Headquarter)

FAQ - Những câu hỏi thường gặp liên quan đến mắc ADHD ở trẻ

ADHD là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm từ các bậc phụ huynh. Tham khảo những câu hỏi phổ biến dưới đây để có thêm thông tin hữu ích trong quá trình theo dõi và chăm sóc trẻ.

1. ADHD ở trẻ em có chữa khỏi hoàn toàn được không?

ADHD là một rối loạn phát triển thần kinh và thường cần được theo dõi lâu dài. Việc can thiệp phù hợp có thể giúp trẻ cải thiện triệu chứng và thích nghi tốt hơn trong học tập, sinh hoạt.

2. Trẻ hiếu động có phải đều mắc ADHD không?

Không. Hiếu động là đặc điểm thường gặp ở nhiều trẻ nhỏ. ADHD chỉ được xem xét khi các biểu hiện kéo dài, xuất hiện ở nhiều môi trường và ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống hằng ngày.

3. Nên đưa trẻ đi khám ADHD ở độ tuổi nào?

Phụ huynh có thể đưa trẻ đi đánh giá khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ kéo dài, đặc biệt từ giai đoạn mẫu giáo hoặc tiểu học khi trẻ bắt đầu gặp khó khăn trong học tập và hành vi.

ADHD không đơn thuần là việc trẻ nghịch ngợm hoặc thiếu tập trung nhất thời. Điều đáng lưu ý là các triệu chứng thường kéo dài, xuất hiện ở nhiều môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến học tập, sinh hoạt cũng như sự phát triển của trẻ. Nếu phụ huynh nhận thấy con thường xuyên mất tập trung, khó kiểm soát hành vi hoặc liên tục gặp khó khăn tại trường học, việc đưa trẻ đi thăm khám sớm sẽ giúp làm rõ nguyên nhân và có hướng hỗ trợ phù hợp. Phát hiện đúng thời điểm không chỉ giúp trẻ phát huy tốt hơn tiềm năng của mình mà còn giảm bớt áp lực cho cả gia đình trong quá trình đồng hành cùng con.

1900 3367

Tải app ngay để nhận tư vấn từ Bác sĩ!

Thông tin trên IVIE - Bác Sĩ Ơi và các trang liên kết không thay thế cho lời khuyên y tế, chẩn đoán hoặc điều trị từ các chuyên gia y tế. Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tư vấn với dược sĩ hoặc bác sĩ về bất kỳ sản phẩm nào bạn đang sử dụng hoặc dự định sử dụng. Công ty TNHH 1 thành viên ISOFHCARE không chịu trách nhiệm cho bất kỳ thông tin nào chưa chính xác hoặc việc sử dụng sản phẩm mà không có sự tư vấn của bác sĩ, chỉ dựa trên thông tin từ chúng tôi.